Moskwa
Współrzędne: 55°45' N 37°37' E
| Moskwa Mocква |
|||||
|
|||||
 Panorama Moskwy |
|||||
| Państwo |  Rosja |
||||
| Obwód | moskiewski | ||||
| Mer | Юрий Лужков Jurij Łużkow |
||||
| Powierzchnia | 1081 km² | ||||
| Położenie | 55° 45' N 37° 37' E |
||||
| Wysokość | 156 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
10 400 000 8 537,2 os./km² 12 219 500 |
||||
| Nr kierunkowy | +7 495 | ||||
| Kod pocztowy | 101000-129626 | ||||
| Tablice rejestracyjne | 77, 97, 99, 177, 199 | ||||
| Podział miasta | 10 okręgów (округов - okrugow) i 123 rejony (Райо́н - rajón) | ||||
| Miasta partnerskie |  Astana (Kazachstan)
|
||||
|
Położenie na mapie Rosji
  Moskwa
Mocква |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
.svg.html){kind=small}
_paintnet.jpg.html)
Moskwa (ros.: Mocква, IPA: [ma'skʋa]) – stolica Rosji i największe miasto tego kraju. Najważniejszy ośrodek gospodarczy i kulturalny Rosji. Siedziba najwyższych władz państwowych w tym prezydenta Rosji. Jeden z najciekawszych ośrodków turystycznych Europy, jednocześnie symbol imperium radzieckiego.
Spis treści |
[edytuj] Geografia
[edytuj] Położenie
Moskwa położona jest nad rzeką Moskwą na wschodnim skraju Europy, w centrum Równiny Rosyjskiej.
[edytuj] Klimat
Moskwa leży w strefie klimatów umiarkowanych. Na terenie zachodniej Rosji panuje klimat kontynentalny z odmianą wybitnie kontynentalną.
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Moskwy.
Moskwa jest miastem wydzielonym Federacji Rosyjskiej i stanowi jej odrębny podmiot. Jest też stolicą obwodu moskiewskiego, chociaż sama do niego nie należy. Moskwa dzieli się w pierwszym rzędzie na 10 okręgów i w drugim rzędzie na 123 rejony.
- Zielenogradzki okręg administracyjny Moskwy (oddzielne miasto w Zielenogradzie)
- Północny okręg administracyjny Moskwy
- Północno-wschodni okręg administracyjny Moskwy
- Północno-zachodni okręg administracyjny Moskwy
- Centralny okręg administracyjny Moskwy
- Wschodni okręg administracyjny Moskwy
- Południowy okręg administracyjny Moskwy
- Południowo-wschodni okręg administracyjny Moskwy
- Południowo-zachodni okręg administracyjny Moskwy
- Zachodni okręg administracyjny Moskwy
[edytuj] Historia
Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Moskwy pochodzą z IV-III wieku p.n.e. W IX w. osada muromska, od ok. 862 r. w granicach Rusi. Najstarszy zachowany zapis dotyczący Moskwy pochodzi z 1147, kiedy to Jurij Dołgorukij wydał rozkaz zbudowania na Wzgórzu Borowickim drewnianej baszty, dając tym samym początek kremlowi moskiewskiemu. W 1237 zdobyta i częściowo zniszczona przez Batu-chana. Od 1283 stolica Księstwa Moskiewskiego.
[edytuj] Stolica Wielkiego Księstwa
Z walk o sukcesję po Aleksandrze Newskim na Rusi zwycięsko wyszło niewielkie Księstwo Moskiewskie, w którym od 1283 rządy sprawował najmłodszy syn Aleksandra, Daniel, założyciel moskiewskiej linii Rurykowiczów. W 1325 metropolita Rusi Piotr przeniósł swą siedzibę z Włodzimierza (dokąd wcześniej była przeniesiona z Kijowa) do Moskwy. W 1328 wielki książę włodzimierski, Iwan I Kalita, przeniósł na stałe do rodzimej Moskwy także stolicę wielkiego księstwa, co dało początek Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu. Prestiż miasta w owym czasie nieustale wzrastał. Książęta moskiewscy jako spadkobiercy Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego posiadali zwierzchnictwo nad pozostałymi księstwami ruskimi. W mieście osiedlała się ruska inteligencja (duchowieństwo, bojarzy) m.in. z Kijowa i Włodzimierza. Iwan I rozbudował kreml, otaczając go nowymi wałami obronnymi. Nadal jednak wielcy książęta moskiewscy (do końca XIV wieku) najpierw obejmowali władzę we Włodzimierzu i tytułowali się wielkimi książętami włodzimierskimi.
[edytuj] Stolica Carstwa
Po upadku Konstantynopola (1453) Moskwa zyskała na znaczeniu jako spadkobierczyni Bizancjum, co podkreślić miało małżeństwo Iwana III z Zofią Paleolog, bratanicą ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI Dragazesa, a także przejęcie bizantyjskiego dwugłowego orła jako herbu państwa oraz bizantyjskiego ceremoniału dworskiego. Aspiracje Wielkiego Księstwa Moskiewskiego sformułowano w tezie o Moskwie jako "trzecim Rzymie". Moskwa miała się stać nową stolicą prawosławnego świata.
Miasto szybko przekształciło się w wielki ośrodek handlowy, rzemieślniczy, stało się centrum kultury ogólnoruskiej. W XVI w. kremlowską twierdzę otoczono murem, zachowanym do czasów współczesnych. Za czasów panującego w Moskwie w latach 1533-1584 Iwana IV Groźnego miasto otrzymało połączenie morskie, poprzez Morze Białe, z krajami Europy Zachodniej.
[edytuj] Wielka Smuta
W czasie Wielkiej Smuty i wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618, w roku 1610, po zwycięstwie nad wojskami rosyjskimi w bitwie pod Kłuszynem odziały polskie pod wodzą hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły do stolicy Rosji, okupując ją do 1612. W sierpniu 1612 wybuchło w Moskwie powstanie mieszczan pod wodzą kupca Minina skierowane przeciw okupacji polskiej, w wyniku którego Polacy zostali wyparci z miasta. 1 września 1612 rozpoczęła się bitwa pod Moskwą stoczona pomiędzy rosyjskim pospolitym ruszeniem i armią polsko-litewską, która zakończyła się zwycięstwem Rosjan. 7 listopada skapitulował ostatni polski garnizon przebywający na Kremlu.
W 1613 r. Sobór Ziemski, zwołany w Moskwie przez mieszczan i szlachtę rosyjską, obrał na cara księcia Michała Romanowa. Dał on początek nowej dynastii, panującej w Rosji do 1917 r. i zakończył okres Wielkiej Smuty.
[edytuj] Rządy Piotra I
W 1712 Piotr I przeniósł stolicę z Moskwy do Sankt Petersburga, nowo powstałego miasta nad Newą. Moskwa pozostała jednak centralnym ośrodkiem imperium i nadal się rozwijała. W 1755 z inicjatywy Michaiła Łomonosowa założono w Moskwie pierwszy rosyjski uniwersytet noszący obecnie jego imię.
[edytuj] XIX wiek
W 1812 Moskwę okupowała Wielka Armia napoleońska. Rosjanie wypuszczając wcześniej więźniów nakazali im podpalić miasto, aby wojska napoleońskie nie miały gdzie się zatrzymać. W wyniku odcięcia znacznej części dostaw żywności przez rosyjskich powstańców oraz armię rosyjską, która stosowała podjazdową strategię walki i wydłużenia linii komunikacyjnych, a także braku miejsca do zakwaterowania wynikłego z pożaru, w którym uległo spaleniu ponad 70 procent zabudowy przy zbliżającej się zimie oraz braku nadziei na kapitulację Rosjan, Napoleon po 35 dniach okupacji nakazał odwrót. Po zniesieniu obowiązku pańszczyzny w 1861, rozpoczął się masowy napływ do miasta chłopów, powstawały liczne fabryki i zakłady przemysłowe.
[edytuj] XX wiek
W marcu 1918 utworzony przez bolszewików rząd przeniósł swą siedzibę do Moskwy. Podczas II wojny światowej moskiewska bitwa w 1941 ocaliła miasto. Po II wojnie światowej nadal się rozwijało. Po rozpadzie ZSRR i tzw. puczu sierpniowym (19-21 sierpnia 1991) Moskwa stała się stolicą Rosji, która w tym czasie proklamowała niepodległość.
[edytuj] Zabytki i miejsca warte odwiedzenia
- Kreml moskiewski
- Plac Czerwony a na nim m.in. Cerkiew Wasyla Błogosławionego, GUM i Mauzoleum Lenina
- Klasztor i cmentarz Nowodziewiczy
- Cmentarz Wagańkowski
- Galeria Trietiakowska
- Patriarsze Prudy
- ulice Arbat i Nowy Arbat
- Łubianka przy placu Łubiańskim
- Synagoga Chóralna
- pałac Kuskowo
[edytuj] Katastrofy i zamachy terrorystyczne
- 1977 - Zamach bombowy w moskiewskim metrze na linii Filiewskiej.
- 25 lutego 1977 - Pożar w Hotelu Rossija, największym hotelu w Europie. 42 ofiary śmiertelne, 50 osób rannych.
- 20 października 1982 - 60 ludzi stratowano w czasie wychodzenia z meczu Pucharu UEFA
- Wrzesień 1999 - Zamachy bombowe na budynki mieszkalne w Moskwie i innych miastach Rosji.
- Sierpień 2000 - Wybuch bomby w przejściu podziemnym przy placu Puszkina.
- 27 sierpnia 2000 - Pożar wieży telewizyjnej w Ostankino.
- 23 października 2002 - Atak na moskiewski teatr na Dubrowce.
- 6 lutego 2004 - Eksplozja bomby w moskiewskim metrze w pobliżu stacji Awtozawodzka. 42 ofiary śmiertelne.
- 31 sierpnia 2004 - Detonacja bomby przez dwóch zamachowców-samobójców koło stacji metra Ryska (Ryżskaja). 10 ofiar śmiertelnych.
- W nocy z 22. na 23 lutego 2006 zawaliła się hala targowa na Targowisku Basmannym w Moskwie. Co najmniej 58 osób zginęło. Najprawdopodobniej powodem była niewłaściwa eksploatacja budynku lub wada konstrukcyjna.
[edytuj] Demografia
Wg oficjalnych statystyk Moskwa zaledwie przekroczyła 10 milionów mieszkańców. Nieoficjalne źródła głoszą jednak, że w Moskwie może żyć nawet 15 000 000 osób. Dokładna ocena jest bardzo trudna ze względu na dużą ilość nielegalnych imigrantów w mieście i korupcję panującą w administracji zajmującej się meldunkami. Zezwolenie na meldunek w Moskwie, jest w dalszym ciągu trudne do otrzymania legalną drogą, nawet dla obywateli Rosji, pomimo niezgodności ograniczeń w tym zakresie z konstytucją kraju. W 2007 w Moskwie zarejestrowanych było 1,26 miliona zagranicznych pracowników. Ocenia się jednak, że oprócz nich bez zezwolenia pracować może w mieście do 2 mln.osób nie posiadających obywatelstwa rosyjskiego.
[edytuj] Historia populacji
| Lata | Populacja | Lata | Populacja | Lata | Populacja |
|---|---|---|---|---|---|
| 1400 | 40 000 | 1811 | 270 200 | 1912 | 1 617 157 |
| 1638 | 200 000 | 1813 | 215 000 | 1920 | 1 027 300 |
| 1710 | 160 000 | 1825 | 241 500 | 1926 | 2 101 200 |
| 1725 | 145 000 | 1840 | 349 100 | 1939 | 4 609 200 |
| 1738 | 138 400 | 1856 | 368 800 | 1959 | 6 133 100 |
| 1775 | 161 000 | 1868 | 416 400 | 1970 | 7 194 300 |
| 1785 | 188 700 | 1871 | 601 969 | 1979 | 8 142 200 |
| 1888 | 753 459 | 1989 | 8 972 300 | ||
| 1897 | 1 038 600 | 2002 | 10 383 000 | ||
| 2007 | 11 273 400 |
[edytuj] Dzisiejsza Moskwa
[edytuj] Gospodarka
Moskwa jest najbogatszym i najbardziej dynamicznie rozwijającym się miastem w całej Rosji. Wg miesięcznika "Forbes" pod względem liczby zamieszkałych w niej miliarderów Moskwa ustępowała w 2006 tylko Nowemu Jorkowi. W mieście zarejestrowana jest też większość największych rosyjskich i międzynarodowych przedsiębiorstw działających w Rosji, co przekłada się na znaczące dochody miasta. Niektóre państwowe giganty, jak na przykład monopolista "Gazprom", pomimo że ich główne siedziby znajdują się de facto w Moskwie, zarejestrowane są jednak w Sankt Petersburgu. Wiązane jest to najczęściej z naciskiem byłego prezydenta Władymira Putina na zapewnienie środków rozwojowych swojemu miastu rodzinnemu nad Newą.
Rozwój gospodarczy miasta w ostatnich latach wiąże się z jego dynamiczną rozbudową i przebudową. Wiele starych budynków, w szczególności bloki mieszkalne z lat 50. i 60. tzn. "Chruszczowki" czy też "Chruszczoby" jest systematycznie wyburzanych i zastępowanych przez nowoczesną architekturę. Niekiedy burzy się jednak także obiekty zabytkowe a zastępują je budynki kontrowersyjne z punktu widzenia architektonicznego. Przykładem takiego działania jest renowacja XIX-wiecznego kompleksu budynków "Sriednie Targowyje Riady" przy Placu Czerwonym, naprzeciw Cerkwi Wasyla Błogosławionego. Pod koniec 2006 wyburzono wewnętrzną część zabytkowego zespołu. W tym samym roku zburzono także położony nieopodal gigantyczny Hotel Rossija z lat 60. Na jego miejscu ma powstać nowoczesne centrum handlowe. Z modernizacją architektury miasta wiąże się także kontrowersyjny proces wysiedlania uboższych mieszkańców z centralnych i prestiżowych dzielnic.
Symbolem architektonicznego renesansu Moskwy są wznoszone w ostatnich latach nowoczesne wieżowce. Do ukończonych należy m.in. tzw. Triumph Palace będący aktualnie najwyższym budynkiem w Europie. W tej roli zastąpić ma go wkrótce jeszcze wyższy budowany właśnie drapacz chmur pod nazwą Federation Tower, który powstaje w ramach kompleksu "Moskiewskie City" ("Москва-Сити" lub też "Moscow International Business Center").
Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista najwyższych budynków w Moskwie. Zobacz więcej w osobnym artykule: Moskiewskie City.Oprócz budowy nowoczesnych budynków biurowych i mieszkalnych po 1990 odbudowano w Moskwie szereg mających symboliczne znaczenie zabytków zburzonych w latach komunistycznych. Do najsłynniejszych przedsięwzięć w tym zakresie należy odbudowa Cerkwi Chrystusa Zbawiciela.
[edytuj] Koszty życia
Wraz z rozwojem gospodarczym miasta i ciągłym napływem do niego inwestorów oraz nowych mieszkańców systematycznie rosną w Moskwie koszty życia. Ceny mieszkań od wielu lat mają tendencję wzrostową i osiągają w centrum miasta wysokości porównywalne z największymi metropoliami światowymi. W rankingu miast światowych pod względem kosztów życia cudzoziemców firmy Mercer Human Resources Consulting z 2006 Moskwa zajęła pierwsze miejsce jako najdroższe miasto świata. Ocena ta jest jednak często krytykowana, a nie ulega jednocześnie wątpliwości, że koszty życia dla osób niekorzystających ze specjalnych instytucji dla nieznających języka rosyjskiego pracowników przedsiębiorstw zagranicznych są znacznie niższe. Hogg Robinson Group w swoim rankingu kosztów pokojów hotelowych umieściła w 2008 Moskwę także na pierwszym miejscu jako najdroższe w tym zakresie miasto świata.
[edytuj] Nauka i edukacja
Moskwa jest najważniejszym ośrodkiem naukowym w Rosji. Tu swoją główną siedzibę ma Rosyjska Akademia Nauk i jej liczne instytuty. W Moskwie znajduje się także największe skupisko wyższych uczelni w kraju. Wśród 60 uczelni państwowych o statusie uniwersytetu do najważniejszych należą:
- Uniwersytet Moskiewski - MGU.
- Moskiewski Państwowy Instytut Stosunków Międzynarodowych - MGIMO.
- Rosyjska Akademia Sztuki Teatralnej - GITIS.
- Wszechrosyjski Państwowy Instytut Kinematografii im. S.A. Gierasimowa - WGIK.
[edytuj] Transport
W Moskwie zarejestrowanych jest ok. 2,5 miliona samochodów. Niedostosowana do takiej ilości pojazdów sieć drogowa miasta jest notorycznie przeciążona. Podstawą jej struktury są obwodnice: począwszy do okalającego ścisłe centrum "Pierścienia Bulwarowego" (Bulwarnoje Kolco), poprzez "Pierścień Sadowy" (Sadowoje Kolco) wyznaczający granice śródmieścia, następnie zakończony w 2004 "Trzeci Pierścień Transportowy" (Trietje Transportnoje Kolco) a skończywszy na wielkiej obwodnicy miasta znanej pod nazwą MKAD. W budowie znajduje się już "Czwarty Pierścień Transportowy".
Systemem rozbudowanej naziemnej komunikacji miejskiej zarządza Mosgortrans (Мосгортранс), w skład którego wchodzą:
Transport publiczny uzupełnia duża ilość mikrobusów znanych jako Marszrutki kursujących wzdłuż linii autobusowych, trolejbusowych i tramwajowych.
[edytuj] Metro
Zobacz więcej w osobnym artykule: Metro w Moskwie.Ważnym środkiem transportu w Moskwie jest metro. Pierwszą stację moskiewskiego metra uruchomiono w 1935 roku, a składają się na nie: 173 stacje, 12 linii i torowiska o łącznej długości 278,8 km.
[edytuj] Transport lotniczy
- Port Lotniczy Szeriemietiewo (Шереметьево),
- Port Lotniczy Domodiedowo (Домодедово),
- Port Lotniczy Wnukowo (Внуково),
oraz kilka mniejszych lotnisk, m.in. Lotnisko Bykowo (Быково), Lotnisko Ostafiewo (Остафьево).
[edytuj] Transport kolejowy
W mieście znajduje się dziewięć dużych dworców kolejowych obsługujących pociągi z poszczególnych kierunków: Dworzec Białoruski, Dworzec Kazański, Dworzec Kijowski, Dworzec Kurski, Dworzec Leningradzki, Dworzec Pawelecki, Dworzec Ryski, Dworzec Sawiołowski i Dworzec Jarosławski
Patrz także:Moskiewski węzeł kolejowy
[edytuj] Sport
W Moskwie działają takie kluby sportowe jak: CSKA Moskwa, Dynamo Moskwa, FK Moskwa, Lokomotiw Moskwa, Spartak Moskwa, Torpedo Moskwa. Na Łużnikach znajduje się pałac sportu. Rozgrywano tu m.in. Mistrzostwa Świata w Łyżwiarstwie Figurowym 2005 oraz Letnie Igrzyska Olimpijskie w roku 1980.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- http://www.moskwa.polska.ru/
- Zdjęcia Moskwy
- Oficjalna strona rosyjskiej stolicy
- Kilka zbiorów zdjęć z Moskwy
|
|||||||||||||||||||