Belgia

Język norn

Język norn

Norn
Obszar	Szetlandy i Orkady
Liczba mówiących	Język wymarły
Ranking	?
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie *Języki germańskie **Języki północnogermańskie ***Język norn
Pismo	łaciński
Kody języka
ISO 639-1	-
ISO 639-2	gem
ISO 639-3	nrn
SIL	?
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata Norn wersja językowa Wikipedii W Wikisłowniku: Słownik języka brak

Język norn - wymarły język skandynawski (wywodzący się ze staronordyjskiego), którym posługiwali się mieszkańcy wysp Szetlandów i Orkadów, aż do zajęcia ich przez Szkocję w XV w.

Słowo norn wywodzi się ze staronordyjskiego norrœnn (norweski, nordyjski) i norrœna (język norweski, nordyjski).

Podobnie jak w innych językach germańskich czasownik w języku norn miał formy dwóch czasów (teraźniejszy i przeszły) i trzy tryby (przypuszczający, oznajmujący i rozkazujący) i cztery przypadki (nom., acc., gen., dat.) Czasowniki mogły mieć koniugację mocną lub słabą. Norn posiadał dwie liczby (pojedynczą i mnogą) i trzy rodzaje (męski, żeński i nijaki).

Nie wiadomo dokładnie, kiedy język norn wymarł; możliwe, że mówiono nim jeszcze w niektórych częściach tych wysp do XVIII wieku. Pojedyncze słowa, zaadaptowane do angielskiego lub szkockiego przetrwały śmierć języka. Najbardziej współcześnie funkcjonującym językiem zbliżonym do języka norn jest język farerski i islandzki.

Do dzisiaj zachowało się niewiele fragmentów zapisanych w języku norn: kilka inskrypcji runicznych, dokumentów zapisanych w rzymskim alfabecie i zapisów mówionego języka (np "ballada o Hildinie"). Jednym z ocalałych tekstów jest chrześcijańska modlitwa Ojcze nasz.

Mt 6:9-13, Orkadzki Norn (tłum. Wallace; 1700)

   Favor i ir i chimrie, Helleur ir i nam thite,
   gilla cosdum thite cumma, veya thine mota vara gort
   o yurn sinna gort i chimrie,
   ga vus da on da dalight brow vora
   Firgive vus sinna vora sin vee Firgive sindara mutha vus,
   lyv vus ye i tumtation, min delivera vus fro olt ilt, Amen.

Mt 6:9-13, Szetlandzki Norn (1774)

   Fy vor or er i Chimeri. Halaght vara nam dit.
   La Konungdum din cumma. La vill din vera guerde
   i vrildin sindaeri chimeri.
   Gav vus dagh u dagloght brau. Forgive sindorwara
   sin vi forgiva gem ao sinda gainst wus.
   Lia wus ikè o vera tempa, but delivra wus fro adlu idlu.
   For do i ir Kongungdum, u puri, u glori, Amen

Mt 6:9-13, Farerski (język wysp owczych) (najbliższy pokrewny)

   Faðir vár, Tú, sum ert í Himli. Heilagt verði navn Títt.
   Komi ríki Títt. Verði vilji Tín,
   sum í Himli, so á jørð.
   Gev okkum í dag okkara dagliga breyð. Og fyrigev okkum syndir okkara,
   so sum vit eisini fyrigeva teimum, ið móti okkum synda.
   Leið okkum ikki í freistingar, men frels okkum frá tí illa.

Mt 6:9-13, Staronordycki:

   Faþer vár es ert í himenríki, verði nafn þitt hæilagt
   Til kome ríke þitt, værði vili þin
   sva a iarðu sem í himnum.
   Gef oss í dag brauð vort dagligt
   Ok fyr gefþu oss synþer órar,
   sem vér fyr gefom þeim er viþ oss hafa misgert
   Leiðd oss eigi í freistni, heldr leys þv oss frá öllu illu.

   Źródło: Þorvaldur Bjarnarson, 1878.

Menu

• Home
• Polska