Hugo van der Goes
Hugo van der Goes (ur. ok. 1440 prawdopodobnie w Gandawie, zm. 1482 w Roode Closters w Auderghem koło Brukseli), mistrz renesansowego malarstwa niderlandzkiego.
O jego życiu sprzed 1467, kiedy stał się członkiem cechu malarzy w Gandawie, nie zachowały się żadne informacje. Do cechu wprowadził go malarz Justus z Gandawy. W 1475 Goes został mistrzem cechu. W tym samym roku wstąpił, jako świecki, do klasztoru augustianów w pobliżu Brukseli. W 1481 odbył podróż do Kolonii. Po powrocie van der Goes, który cierpiał na ciężką depresję, przeżył załamanie psychiczne i próbę samobójstwa. Zmarł w 1482.
Artysta nie sygnował swoich obrazów. Stosował wielkie formaty i malował postaci ludzkie naturalnej wielkości, co było rzeczą niezwykłą w sztuce flamandzkiej tamtych czasów.Jego twórczość zdradza objawy schyłku wielkiego przewrotu Jana van Eycka. Zasady kształtowania van Eycka stają się u niego skonwencjonalizowane, a jednocześnie pewne elementy jego dzieł zapowiadają manieryzm (układ form po przekątnych, głębia obrazu, ruchliwa i niespokojna linia.
Jego prace charakteryzuje niedostępność kompozycji dla widza, pozostawiająca widza poza dziejącym się na obrazie wydarzeniem („Adoracja Dzieciątka”, „Ołtarz Portariarich”, „Zaśnięcie Marii”, gdzie postaci tworzą zamknięty krąg wokół wydarzenia), gdy inni Niderlandczycy starali się wciągnąć odbiorcę do akcji.
Używa kontrastów na skalę nie znaną dotąd innym malarzom. Obok zrównoważonych postaci, stojących twardo na ziemi mamy postaci uchwycone w ruchu, obok stref silnego światła mamy strefy zaciemnione, obok zdecydowanego realizmu - idealizm. Niewątpliwie zamiłowaniu do dużych kompozycji towarzyszy również to do precyzyjnego określania szczegółu.
Faktury jego obrazów są szorstkie, nie wygładzone jak u van Eycka.
Wydaje się być twórcą najsłabiej z twórców niderlandzkich związanym z „devotio moderna”.
Spis treści |
[edytuj] Tryptyk Portinarich
Zobacz więcej w osobnym artykule: Tryptyk Portinarich.Jego najsłynniejszym dziełem (oraz jedynym nie budzącym wątpliwości co do autorstwa) pozostaje znajdujący się w Uffizi Tryptyk Portinarich, przedstawiający Adorację Dzieciątka (1476-79, zwany też Pokłonem pasterzy). Tryptyk został zamówiony przez bankiera Medyceuszy Tommaso Portinari (w prostej linii potomka Falco, ojca Beatrycze Dantego[potrzebne źródło]) dla kościoła szpitala Santa Maria Nuova we Florencji. Na tryptyku van der Goesa wzorował się Domenico Ghirlandaio, malując swoją Adorację Dzieciątka.
[edytuj] Upadek i Opłakiwanie
|
|
Hugo van der Goes połączył w dyptyku dwa przedstawienia znacznie oddalone w tematyce i stylistyce. Na lewej tablica umieszczona została scena grzechu pierworodnego - Adam i Ewa kuszeni są przez węża, który ma tutaj postać jaszczurki z głową kobiety. Autor nawiązał stylem do twórczości Jana van Eycka. W tle rozciąga się rozległy krajobraz, detale zostały oddane bardzo drobiazgowo (zwłaszcza roślinność), a postaci przywodzą na myśl akty z Ołtarza Gandawskiego. Druga część dyptyku, Opłakiwanie, kontynuuje z kolei ekspresyjną tradycję Rogera van der Weydena. Kontrast z pierwszą częścią podkreślony jest przez pusty, jałowy krajobraz Golgoty widoczny w tle sceny. Dyptyk znajduje się w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu.
[edytuj] Zaśnięcie Marii
Pod koniec życia Hugo van der Goes namalował Zaśnięcie Marii. Obraz ten odznacza się niezwykłym napięciem, które zdaje się odpowiadać udręczonej psychice artysty.
[edytuj] Inne dzieła
- Madonna siedząca, ok. 1478, Städelsches Kunstinstitut, Frankfurt
- Pokłon Trzech Króli (zwany też Ołtarzem Monforte), ok. 1470, Staatliche Museen w Berlinie
- Rodzina św. Anny, Bruksela
- Portret mężczyzny, ok. 1475, Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku
[edytuj] Bibliografia
- Sztuka Świata, tom 5 Wydawnictwo Arkada, Warszawa 1992 rok
- Alfred Ligocki, Sztuka renssansu, Wiedza Powszechna, Warszawa 1972
